zondag 28 september 2014

Duiken met de Alphense Duikvereniging Atlantis.

Weer     :  Zonnig  OZO Wind 2 bft  
Duikers : Han, Paula,John, Axel
Doel     : Foto's maken, Monsters nemen, kijken waar stations neergezet zouden kunnen worden.
Duur    :  80 minuten.
Lucht temp  : 21,0 Celsius
Water temp :  19 Celsius 
Fauna    : Pos, Snoekbaarzen, aasgarnaaltjes, baarzen, 
Flora : (Drijvende) waterpest. En een aantal voor mij onbekende planten. 
Thermocline: geen

zichtmetingen 
·  Dutchi op 3 mtr =   - meter.
·  Secchi op 3 mtr =  - meter.
·  Dutchi op 6 mtr =   - meter.
·  Secchi op 6 mtr =  - meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   - meter.
·  Secchi op 9 mtr =  - meter.
·  Secchi verticaal =  3,8 meter.
Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Opmerkingen:

Han en Paula hebben via via van Project Baseline te horen gekregen en wilde eens kijken of dat ook in hun duikvereniging zou passen qua animo, want de Zegerplas heeft de naam slecht zicht te hebben. Dat is jaren zo geweest, maar het wordt langzamerhand steeds beter en het is natuurlijk nu ontzettend leuk om een Baseline te beginnen en dat zicht te monitoren en wij vinden het leuk om ze op weg te helpen.
Ze hopen ook meer duikers enthousiast te maken voor de Zegerplas.

De Zegerplas wordt sinds 2008 belucht en de laatste 2-3 jaar neemt het zicht wat toe en dat valt nu ook toevallig samen met een enorme toename in driehoeksmosselen.
Er zijn geen pontons zoals in de Bosplas, maar wel korven die op 20 meter diepte liggen en lucht in de waterkolom blazen. Je kunt de plekken met bellen zien aan het kalme oppervlak.
Han heeft foto's bekeken van 2-3 jaar geleden en zegt dat de toename van mosselen duidelijk is te zien.

Deze zondag zouden we in de bosplas gaan meten, maar dit leek me een leuk uitstapje om te helpen en de plas weer eens te beduiken.
Zodoende konden we een duik bijwonen, nadat ik een mail van Paula ontving om gegevens te verzamelen voor studenten in Wageningen.
Ze hadden namelijk een opdracht om monsters van water en planten mee te nemen.
Han had een netje met potjes mee, en ik had natuurlijk ook potjes en ziploc-zakjes mee.

Dus vol goede moed togen we het water in. Han ging filmopnamesmaken van ondiep naar diep voor zover het licht toe zou laten en zou monsters nemen.

De instap was nogal plantaardig vanwege het vele drijvende waterpest. De bodem is er stevig genoeg en hier en daar liggen wat stenen. Op de palen van de vissteiger groeien mosselen en voornamelijk waterpest groeit hier welig en de zuurstofbelletjes hangen aan het waterpest.
Na iedereen even ontdaan te hebben van de camouflage zwommen we via het oppervlakte uit. Het karakteristieke roodbruine water, laat licht door, maar onder de 10 meter wordt het donker. Velden met mosseltjes in klompjes en hier en daar een plukje waterpest wat er neergedaald is. We komen een kleine drop-off tegen en dan verderop nog eentje.
We raken Paula en John uit het zicht als Han watermonsters neemt en ik hem bijschijn met mijn lamp. We noteren de diepte en temperatuur en de laatste is makkelijk aangezien het tot 20 meter diepte, 19 graden is. We komen veel jonge snoekbaarzen tegen met een lengte van ongeveer 20 cm. Ook pos zit hier veel, maar die gedijen goed in donkere omstandigheden.

Wat mij erg opvalt aan de mosselen (ja daar heb je 'm weer met z'n mosselen)
dat de sifons (in en uitstroom buizen) van de mosselen niet naar buiten steken.
Op het eerste gezicht lijkt de quaggamossel dominante soort.


Sifons blijven kort.


Na een half uur op 14-15 meter gezeten te hebben, komen we een een takje met cordylophora erop tegen. Het is ook echt het enige cordylophora wat we tegenkomen. Het lijkt wel of hier stroming staat, want het stof komt voorbij, met een helder stuk ertussen en dan wordt het weer stoffig.
We nemen het takje mee. Dan komen we de luchtslang tegen en we volgen deze naar 20 meter diepte. Daar zitten ook mosselen en ik pak een monstertje en stop deze in potje H.
Het wordt tijd om terug te gaan. Op de bodem zie je kruipsporen en ik zie 1 aasgarnaaltje. 
De bodem is heel zacht en als je dichtbij komt begint het al te trillen als een pudding.
Aasgarmaaltje
Het wordt na 66 minuten tijd om te stijgen. We komen langzaam in het licht en stoppen op 6 meter. Daar poog ik een zichtmeting te doen, maar je zit hier heel snel in het stof, dus de 1,5 - 2 meter is niet representatief. Op de waterpest zie ik dotjes donkergroene bacterien.
Han en ik stappen na 80 minuten uit het water, terwijl John en Paula al op de kant staan.
Het is een tijdrecord voor Han en ook een monster verzamel record, want Han heeft een flinke verzameling op z'n rug hangen.
Ik doe nog even vlug een verticale zicht meting en kom op 3,80 mtr.
Als het meezit hebben we er misschien binnenkort een Project Baseline locatie bij.





Het was een ontzettende leuke duik en bij deze wil ik OV Atlantis bedanken en we zijn benieuwd naar de onderzoeks resultaten.


zondag 21 september 2014

SETL Results jun-sept 2014

On september 14th we've collected two PVC SETL plates which were on location for 4 months.
The idea is to see what grows on it over time.
These plates hang at a depth of 1 meter and are a mere 2 meters apart from each other.
The difference between the two is astonishing. The only major difference between the two is the weightbricks, which are placed at the top of the plate. These bricks are made from different material and have a different structure. 
This might be of influence.
Brick and plate.


2013 was the first trial year in which the the watermix system was not in operation. This was to see if the lake could be free of cyanobacteria on it's own.
Thankfully bacterialevels never reached critical levels.
Watersurface temperatures of +21 celsius started at first week of july 2013 and reached a peak of 25 celsius end of july.

2014 Second trial year of the watermix system remaining inoperative.
Watersurface temperatures of +21 celsius started at first week of june 2014.
That is one month sooner than in 2013, meaning one month of extra light exposure for algea and bacteria.
The temperature peak is exactly the same for 2013 as for 2014 being end of july.

Extreme change.
Cyanobacteria and other bacteria levels had reached a point of becoming a health hazard as this lake is used for swimming and diving.
Therefore the waterboard decided to activate the watermixing system at the beginning of august 2014 to fight cyanobacteria.

Now conditions were already very variable for some values at the watersurface.
Watermixer started in weeknr 31 and the waterchemical jolt begins See graphs
From week 30-31
Surface temperature went from 25 to 22 celsius.
but also temperatures upto a depth 15 meters were were mixed.
PH dropped from 8.7 to 8.3
Dissolved Oxygen went from 5.5 to 4.5 mg/l.
CO2 was already going ballistic even before the watermixer was started.
From week 33 until now the lake is trying to stabelize.
Question is if this too has had an effect on the plates.
Well the permanent plates also show differences eventhough they are of a different scale
These hang since last quarter of 2012.

Photostrips showing the developments of both SETL plates starting june 15th until sept 14th.
Photostrip H128
Photostrip H135


The idea is to see if there's a change in percentages of D.polymorpha and D.bugensis rostriformis.

Well I did musselcounts on both plates to see the how many mussels are on a surface of 14x14 cm and what kind of mussels they were including the size.
I've used a sizescale of 0-5 mm / 6-10 mm / >10 mm.
Each mussel in the 0-3 mm range is hard to determine which species it exactly is, so I'd left them out to calculate the percentage of Dreissena polymorpha and 
Dreissena bugensis rostriformis.  A size of 4-5 mm were large enough to determine the types.

After removing a quarter of mussels from H135 there were freshwater sponges underneath.
Bryozoans (Crystatella) abundant at H135 as you can see in the photostrip, but there was only one colony-string left, when the plates were taken out of the water.
That died very fast after a day in the container.
H128 housed two chironomid type larvea.
The photo's below show the endresults


H128

H135

A total of 526 mussels passed through my fingers grouping them in size and type.
Of H135 I had counted a quarter plate to spare time.
H128 had larger mussels in the range of 4-5 mm which were  easier to determine on species. I did take out one smashed mussel of H128 which is still on the photo below.

Counts H128
Counts H135

H128 D.bugensis rostriformis bottomleft 6-10 mm.
D.bugensis rostriformis topleft 4-5 mm.
D.species middle 0-5 mm
D.polymorpha  bottomright >10 mm
D.polymorpha middleright 6-10mm
D.polymorpha utterright 4-5mm
Two chironomid larvea.

H135 quarter dismantled
H135 D.polymorpha =  left 6-10 mm
D. bugensis rostriformis  = middletop >10mm and  right 6-10 mm 

H135 D.polymorpha = left >10 mm.
Dreissena species right 0-5 mm 
H128 counted 121 mussels on the entire plate
H135 counted 405 mussels on a quarterplate. The total number approximately would be 1600.

These results are totally inconclusive. The conditions in 2014 were too variable to hold it against 2013. Anyway the developments on the plates are spectacular and that is pretty special for a freshwater lake.
Maybe these insignificant results can be of significance, later on in the project.

maandag 15 september 2014

2014-09-14 SETL platen

Weer     :  Half bewolkt NNO Wind 2 bft  
Duikers : Dean, Axel
Doel     : SETL platen wisselen en metingen doen.
Duur    :  60 minuten.
Lucht temp  : 18,0 Celsius
Water temp :  18 Celsius minimum.
Fauna    : Paling, baarsjes op 9-12 mtr vooral in de troebele gedeelten. Nog steeds veel kleine zwarte slakjes, Veel korfmosselen en meer zwanenmosselen. De zebramossel domineert enorm met heel veel jonge exemplaren. Verder heb ik nog kokerjuffers gezien, aasgarnaaltes en de watervlooien komen weer.
Mosdiertjes volop tot een meter of 6 diepte.
Flora : Waterpest met veel frisse groene uitlopers. Het grasachtige fonteinkruid (Potamogeton pectinatus) staat er nog steeds.
Thermocline: We zijn niet dieper dan 13 mtr geweest en twee weken ervoor lag de thermocline nog op 14,5 mtr.

zichtmetingen 
·  Dutchi op 3 mtr =   2,5 meter.
·  Secchi op 3 mtr =  3,0 meter.
·  Dutchi op 6 mtr =   2,5 meter.
·  Secchi op 6 mtr =  3,0 meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   2,0 meter.
·  Secchi op 9 mtr =  3,0 meter.
·  Secchi verticaal =  - meter.
Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Opmerkingen:

Er zijn weer drie maanden verstreken en dus is het tijd om de SETL platen H128 en H135 op te halen. Terwijl Dean nog zijn set aan het afbouwen is haal ik alvast de platen op.
H128 is vrijwel kaal en H135 zit vol met mosselen en dat geeft te denken hoe dat kan, aangezien ze amper 1,5 meter van elkaar hangen op 1 meter diepte. 
Dean en ik nemen allebei een plaat mee en hangen deze nieuwe H124 en H126 weer op.
Zicht metingen zijn lekker snel klaar omdat het zicht niet zo best is hoewel het wel wat beter wordt. Tot 6 meter diepte dus mosdiertjes. Er ligt een stuk oud stuk vislijn die ik niet kan laten liggen en na een potje wikkelen om mijn hand (een meter of 5-6 lijn) zie ik een bodemlood en even verder een haakje met maiskorrels erbij geregen. Oud karpergerei en Er ligt een skelet van een dode snoekbaars en direct zie ik een prachtige onderkaak. Die neem ik mee en tjonge jonge wat een mooi setje gereedschap. Deze kaken zijn compacter en zwaarder dan die van een snoek.
Tussen de grote tanden zitten hele fijne kleine tandjes. 


Snoekbaars tanden

Dus dan weet men dat, als men een snoekbaars met eieren wil benaderen.
De laatste tijd speelt ook een extra factor mee wat de Onderste Vegetatie Grens (OVG) is, aangezien dat best belangrijk is. Nu vond ik deze duik op 12,4 meter diepte een gewortelde individuele waterpestplantjes. Dat zegt mede wat over de transparantie van het water.
Waterpest op 12,4 mtr diepte.
We komen boven de 6 meter veel waterpest tegen met verse groene loten eraan, maar ook het grasachtige fonteinkruid groeit lekker door. Ik zie opvallend weinig gekroesd fonteinkruid in het duikgebied. Er ligt ook nog een dode paling in een spleet van een blok klei. Al met al lijkt het zich allemaal weer wat te herstellen. Wat ook opvalt is dat er weer meer dotten draadalg vormen en ook krijgen we weer hier en daar strengen darmwier. 

Het valt ook Dean op dat er veel korfmosselen zijn en ook de zwanenmossel zien we steeds meer. De kans is alleen groot dat de korfmosselen overgroeid raken door zebramosselen en dat is op zich niet zo erg, aangezien een de ene exoot de andere verstikt.
De SETL platen ga ik later deze week analyseren.
Het was een lekkere duik.

dinsdag 9 september 2014

Schoonmaakduik 11 oktober 2014 10:00 uur


Het wordt weer de hoogste tijd voor een schoonmaak aan de westzijde van het Haarlemmermeerse bosplas.
In april hebben we de oostzijde gedaan en dat was een ontzettende gezellige ochtend waarbij de deelnemers een grote oogst binnen haalde.

Wil je mee helpen om de bosplas weer een stuk schoner te maken?
Geef je op via Facebook of laat een reactie achter onder deze post.
Jullie zijn van harte welkom en de details volgen nog op www.facebook.com/pbhbos 

Schoonmaak 13-04-2014 Grasstrand bij Papa's Beach House.

zaterdag 6 september 2014

Snorkelduik Greenteens groot succes!



Hoofddorp Toolenburgerplas.

17-08-2014

Het was regenachtig en er waarde een harde wind.
Dat was voor de Greenteens van de Heimanshof geen belemmering om het frisse water in te stappen en een kijk te nemen in de wondere onderwaterwereld.

Lees verder in het artikel van:

Foto: Cor Kuyvenhoven

donderdag 4 september 2014

2014-09-02 Troebele bende

Weer     :  Half bewolkt NO Wind 2 bft  
Duikers : John, Axel
Doel     : Metingen en foto's maken van de SETL platen en stations
Duur    :  51 minuten.
Lucht temp  : 20,0 Celsius
Water temp :  15 Celsius minimum.
Fauna    : Jonge posjes, aasgarnaaltjes, Paling, baarsjes.
Flora : Waterpest. Voor de rest kon ik geen plantgroei zien ivm slechte zicht
Thermocline: 14,5 mtr

zichtmetingen 
·  Dutchi op 3 mtr =   1,5 meter.
·  Secchi op 3 mtr =  2,0 meter.
·  Dutchi op 6 mtr =   2,0 meter.
·  Secchi op 6 mtr =  2,5 meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   2,0 meter.
·  Secchi op 9 mtr =  2,5 meter.
·  Secchi verticaal =  - meter.
Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Opmerkingen:

Na de melding eind juli dat er een blauwalg waarschuwing was hebben we de hele maand augustus niet gedoken in de bosplas. Tevens was het deels gesloten vanwege de opbouw en afbraak van Mysteryland tussen 11 en 30 augustus.
De pompen zijn begin augustus gestart om de verhoogde bacterienivo's de kop in te drukken en dat is dan ook gelukt. De oppervlakte temperatuur is door het mengen van 25 naar 18 graden gegaan. Dat heeft een behoorlijk effect gehad op het zicht door de hele waterkolom.
Voordat de pompen aangingen had je onder de 4,5 meter goed zicht, maar nu is het van het oppervlak tot aan de diepste diepte een mist. De spronglaag ligt op 14-15 meter diepte. Daaronder ligt de aloude bekende dichte witte mist, maar boven de spronglaag is het een witbruine mist met flarden en heldere stukken ertussen. Waarschijnlijk ontstaan die heldere plekken door mosselen op plekken waar weinig tot geen stroming is. Daar vind je.. zie je vis zitten. Het water stinkt ook nog een beetje trouwens. We hadden de grootste moeite om onze meetpaal te vinden. De bodem is vergeven van de mosselen en toen we uiteindelijk de paal vonden was deze spectaculair begroeid met mosselkolonies tot dikke uitstulpsels. Op 6 meter en ondieper groeien mosdiertjes, maar nu voor het eerst zie ik twee soorten. De wormvormige Cristatella en nu ook de klompvormige Plumatella. 


Plumatella op SETL H136

Cristatella

Deze groeien nu op SETL platen H136 en H106 (De oudste en permanente platen) Op de H128 groeit bijna niks en de H135 hangt vol met Cristatella mosdiertjes. Deze zijn er 15-06-2014 in gehangen. Dus er gebeurt van alles en nu is de vraag hoe snel het hersteld, want we willen graag wat doorzicht terug natuurlijk. 
Omdat we zo'n langdurige periode van warmte en zon hebben gehad heeft blauwalg en andere bacterien de kans gezien om verder te groeien tot nivo's die niet meer gezond zijn voor de mens. Er zijn echter geen drijflagen geweest die toxische stoffen kunnen af geven. 

Het is wel een feit dat de bosplas niet zonder de beluchting kan helaas bij langdurige warme en zonlichtrijke periodes. 
Vorig jaar was het op het randje, maar toen is alles goed gegaan.

Wat leuk is is de Station spons. Toen de blauwalg als hele kleine vlokjes in het oppervlakte water zichtbaar waren (rond 22-07-14) toen werd ook onze meetspons groen van kleur.
Dus we kunnen min of meer zien dat sponzen blauwalg (tijdelijk) kunnen aantrekken. Nou is het weer interessant om te weten of de blauwalg slechts aan de buitenzijde van de spons zit of dat het oppervlakkig wordt opgenomen. Nu dat de blauwalg concentraties weer laag zijn is de spons weer terug naar z'n oorspronkelijke gele kleur. Je kunt ook zien dat de vorm weer anders is geworden. Zie bijgevoegde foto's. Voor de complete serie zie tabblad Stations / MP2 spons