maandag 17 september 2018

2018-09-09 Zevenhuizerplas


Weer     : Zonnig, Wind NO 2 bft / 
Duikers : Robin, Nicola, Axel
Doel     :  Eens wat anders
Locatie : Boothelling Zevenhuizerplas
Duur    :  90 min
Lucht temp  : 15 Celsius
Water opp temp : 19,0 Celsius
Water min temp :  9 Celsius 
Chemische waarden : NVT
Fauna    : Jonge snoek, jonge blankvoorns en baarzen, oranje (dode) rivierkreeften, wolkjes met aasgarnalen.
Flora :  Aarvederkruid, minstens 2 soorten kranswieren, waterpest, doorgroeid fonteinkruid,  tenger fonteinkruid, waterranonkel, smalle waterweegbree. Hoornblad, 

Link naar fotos

Tijd voor wat anders.
Na vele maanden in de bosplas te hebben gedoken werd het tijd voor wat anders, omdat de omstandigheden in de bosplas niet echt aanlokkelijk zijn op dit moment. Ook wil ik nu wel eens kijken wat er allemaal nog meer zit in ander zoet water qua vis en planten.

Ik check op de duikersgids.nl voor stekken met beter zicht en verhip, deze plas springt in het oog. 
Robin en Nicola hebben er ook wel oren naar en Robin regelt een gesloten aanhanger, waar we al ons duikspul in kunnen doen en wijzelf in één auto passen. Tja wij duikers nemen nogal wat spul mee.

Na een klein uurtje rijden kijken we over een enorme grote plas met aan de overkant flatgebouwen die gewoon klein lijken. Dat ligt circa 1,7 km verderop.Wauw dit is even andere koek dan dat pietepeuterige vijvertje waarbij je na 700 meter al aan de overkant bent. Begrijp me niet verkeerd, want ik ben nog steeds erg dol op de Bosplas.
Nicola vind het niks...oh nee hij wil zakken.
Het water ziet er op het eerste zicht veelbelovend uit, maar daar trap ik niet zomaar meer in.
Eerst zien en dan geloven. Ik maak het vaak mee dat het water van bovenaf helder lijkt en als je eenmaal onder water bent, het zicht tegenvalt.
Tja en als je dan je hoofd onder water steekt, dan zie je pas het verschil met thuis. Het is hier prachtig!

De oeverzone is bij de boothelling in de buurt qua oppervlak veel groter. Tientallen meters uit de kant blijft het 2-3 meter diep en met een wat zanderige bodem wat ideaal is voor waterplanten. Dan zie je ook dat dit een kraamkamer is voor vis. We zien veel jonge snoek, baars en voorns.
Ter illustratie heeft de Bosplas slechts enkele plekken met een goed begroeide oeverzone die qua oppervlak beperkt is. Dat zijn voornamelijk de plekken waar de zon het langst op kan schijnen.
Robin over het aarvederkruid
Ik wordt lyrish als ik het zonlicht door een oeverbeplanting in het water zie schijnen.
Je duikt op dit moment gewoon in een groot aquarium en hoe gaaf is dat? Ik heb geen idee of dat altijd zo is, want het zicht in Nederland kan in plassen en meren wisselen. 


Gewoon prachtig

Robin bij jonge snoek
We zweven langzaam om het eilandje heen en dan zien we een mooie drop off. Jeetje dat is tenminste eentje waar je U tegen zegt. Op een blok klei op 5 meter diepte groeit echter een kranswier (mogelijk Nitellopsis) in een grote weelderige bos. Het blok is echter keihard, dus het is wel wonderlijk dat het zich erop heeft gehecht. 


Op 5 meter diepte 

Nitellopsis?


Als we eenmaal de 9 meter diepte passeren krijgen we een klap in ons gezicht.
Temperatuur zakt van 18 naar 9 graden Celsius. De bodem gaat echter nog héél veel dieper en aangezien ik niet mijn dikke onderpak aan heb en Nicola ook niet zo op de kou is gesteld stijgen we toch liever even naar wat warmere regionen.

We zien meerkoetjes van onderen nieuwsgierig op onze bellen afzwemmen om vervolgens weer weg te schieten. Na 1,5 uur wordt het tijd om eens boven water te kijken. 
We hebben volop genoten.













zondag 16 september 2018

2018-09-15 Snorkelmeting

Weer     : Zonnig, Wind W 3bft 
Snorkel : Axel
Doel     :  Metingen + foto's SETL
Locatie : Paviljoen 
Duur    :  30 min
Lucht temp  : 18 Celsius
Water opp temp : 18,0 Celsius
Water min temp :  4 Celsius 
Chemische waarden : Onderwaterfauna.nl week 37
Fauna    : 3 karpers en jonge baarzen tussen de 4-6 meter diepte
Flora :  Niet gezien. Grote dichtheid zwevende Microcystis
Spronglaag: Tussen 7-8 meter van 16 naar 11 graden
                     Tussen 10-11 meter van 7 naar 5 graden
Vislood: 0

Zichtmetingen 
·  Dutchi op 3 mtr =  -,- meter.  
·  Secchi op 3 mtr =  -,- meter.  
·  Dutchi op 6 mtr =   -,- meter.  
·  Secchi op 6 mtr =  -,- meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   -,- meter. 
·  Secchi op 9 mtr =  -,- meter.  
·  Secchi verticaal =  6,10 meter (met duikmasker) 
-  Secchi verticaal =  5,80 meter (Normale Secchi meting)  

Forel-Ule waterkleu
Omstandigheden  = zonnig
Tijdstip meting = 14:30 uur
Schaal strip = 13-14 . Op 02-09-18 was het 16.

Waterpeil 
14,0 cm onder de rand.
1 cm gezakt sinds  02-09-2018 

Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Parkeerproblemen.

Morgen ga ik duiken in de Oudekerkerplas, en toch wil ik graag weten wat de omstandigheden zijn in de Bosplas. Dus doe ik dat dan even met de snorkel vanaf het oppervlak. Tevens is er een Horse Event die de parkeerplaats bij Morgau (voorheen Vork & Mes) nagenoeg onbereikbaar maakt. Er staan lange rijen auto's te wachten om Euro 10, - af te tikken om te parkeren. Ik heb al geen eens zin om te wachten en ik rij naar Claus. Dan moeten we maar even een stukje lopen met mijn droogpak, snorkel, vinnen en meetapparatuur in een tas. Soloduiken is te link en is me trouwens ook veel te ver lopen (bijna 900 meter), met een zware set op mijn rug.

Soep met stukjes
Eenmaal bij de waterkant zie ik weer een soepje en op de grens met water en lucht ligt er een helgroene drap, wat azuurblauw op is gedroogd.
Dit is plaatselijk
Tja en dan is de concentratie bij de strandjes een stuk minder gelukkig, want daar spelen honden. Bij het Paviljoen is het echter een lekker soepje.
Vorig jaar was het op deze datum nog even een tikkie erger.
http://baselinehaarlemmermeer.blogspot.com/2017/09/2017-09-17-oersoep.html

Ik pak mijn camera, Secchi schijf en diepte-tempcam constructie mee het water in.
Het principe daarvan is dodelijk simpel. Camera (SJcam) aanzetten en langzaam middels een spooltje laten zakken. De huistuin alcoholthermometer reageert snel op temperatuurverandering en de oude analoge dieptemeter toont de betreffende diepte.
Dat filmen we tot op de bodem op 14 meter diepte. Later kan ik terugzien middels het filmpje hoe het temperatuur verloop is gegaan. 


Diepte-tempcam constructie
Verstand op nul en geen water binnenkrijgen met het snorkeltje die ik ook eerst in de mond stop en niet eerst even lekker in het water laat bungelen. 
Terwijl ik naar de SETL platen zwem zie ik gelijk rustig een mooie karper onder mij door zwemmen. Even later zie ik er nog eentje. Het overgrote deel van de korte tocht is zoals het onderstaande fotootje weergeeft.


Secchi verticaal doorzicht meten
Eerst doe ik met de Secchi schijf een verticale zichtmeting die uitkomt tussen de 5,8 en 6,10 meter. Ik kijk namelijk met masker bovenwater en onderwater. Het mag logisch zijn dat je met het masker onderwater net ietsje meer zicht meet. 
Als ik de zwartwitte schijf niet meer zie dan lees ik op het meetlint de waarde precies op het wateroppervlak. 

Dan meet ik altijd op de zelfde plek de waterstand onder het paviljoen. Ik meet de afstand tussen het beton en het wateroppervlak. Hoeveel dat is in NAP weet ik niet, maar dat moet ik nog een keer uitzoeken. Die NAP balk staat echter helemaal aan de andere kant van de plas. 

SETL

Dan maak ik foto's van de SETL platen en zie daarop ook de groene vlokjes erop vastgehecht. Nu is het zo dat ook Microcystis een verticale migratie heeft van diepte naar oppervlak en weer terug in een soort dag-nacht ritme, waarbij gedurende de dag de koloniën dalen en 's nachts weer stijgen. Koolhydraten schijnen het het drijfvermogen te bepalen. Nou ja dat las ik in een aantal stukken over dit fenomeen.
Waarschijnlijk komen ze tijdens de stijging tegen de onderkant van de SETL plaat en hechten zich daar dan op, want ze zitten zeker niet los. Plaat H135 (sinds 18-03-18 opgehangen) geeft daarvan het mooiste beeld.
Op de plaat zitten tevens: Cordylophoa (hydroïd poliepen), Dreissena's (Zoetwater mosselen) , resten van visluiseieren, 3 x Blaashoren (slakje), Hydra's, Gemmulae (Overwinteringsbolletjes van zoetwatersponzen)  



De andere platen ondergaan ook veranderingen. 
Zo zien we SETL H106 die op 12-07-18 vol zat met Hydroïd poliepen. Op 21-08-18 waren die weg en nu (15-09-18)  zitten ze er weer op.
Of dat verdwijnen van de poliepen te maken heeft met de waterstofperoxide behandeling van 16 augustus is niet 1:1 te verklaren, omdat er een maand tussen zat. Het kan ook de slechte waterkwaliteit zijn geweest vóór de peroxide behandeling die de poliepen hebben doen afsterven alsmede de vele grote mosselen. 

Diepte profiel maken

Het maken van dit profiel is eenvoudig te doen en ook erg leuk, omdat je soms ook leuke verrassingen voor de camera krijgt. Ook kun je precies de spronglagen zien en ook waar de grens ligt van de vlokjes die in de waterkolom zitten. In dit geval komen die niet dieper dan 7 meter ofwel ze blijven boven de spronglaag die van 16 naar 11 graden Celsius zakt. 
Koud water heeft een hogere dichtheid, waar de vlokjes misschien op blijven drijven. Als de verticale migratie afhangt van het drijgvermogen van een kolonie, dan zou dat een plausibele verklaring kunnen zijn, dat ze niet zwaar genoeg zijn om dieper te zinken,
Maar ja ik ben geen wetenschapper.


.





Nadat ik mijn metingen heb gedaan wordt het weer tijd om naar huis te gaan. Er is een visser met een belly bootje die op roofvis aan het vissen is, waarmee ik een babbeltje maak.
Altijd noem ik nog even verloren vistuig. De duik in de Oudekerkerplas maakt dat maar weer al te duidelijk. Zie het blog van 2018-09-16.
Ook neem ik nog even een monstertje van de groene drap om het thuis onder de microscoop te bekijken. Of het nu 100% Microcystis is weet ik nog steeds niet zeker, maar het lijkt er wel erg op.
Microcystis?








zondag 2 september 2018

2018-09-02 Troebel en grijs.

Weer     : Zonnig, Wind NO 2 bft / 
Duikers : Robin, Nicola, Axel
Doel     :  Metingen 
Locatie : Paviljoen 
Duur    :  80 min
Lucht temp  : 15 Celsius
Water opp temp : 21,0 Celsius
Water min temp :  5 Celsius 
Chemische waarden : Onderwaterfauna.nl week 35
Fauna    : Heel veel jonge vis in de boven de 4 meter. 2 snoeken, 6 grote baarzen onder het paviljoen, aantal karpers en een dode karper onder het paviljoen.
Flora :  Enkele fonteinkruidplanten. 
Spronglaag: op 7 meter van 19 naar 12 graden
                     op 12 meter van 10 naar 6 graden
Vislood: 0

Zichtmetingen 
·  Dutchi op 3 mtr =  1,5 meter.  
·  Secchi op 3 mtr =  2,0 meter.  
·  Dutchi op 6 mtr =   1,5 meter.  
·  Secchi op 6 mtr =  2,0 meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   3,5 meter. 
·  Secchi op 9 mtr =  4,0 meter.  
·  Secchi verticaal =  2,5 meter (met duikmasker) 
-  Secchi verticaal =  2,5 meter (Normale Secchi meting)  

Forel-Ule waterkleu
Omstandigheden  = zonnig
Tijdstip meting = 12:30 uur
Schaal strip = 16 terwijl 21-08 het nog 12 was.

Waterpeil 
13,0 cm onder de rand.
Stabiel sinds  21-06-2018 

Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Verloop van cyanobacteriën (Blauwalg).

2018 blauwalg waarschuwing op 03-08-2018
2017 blauwalg waarschuwing op 22-09-2017
2016 blauwalg waarschuwing op 04-09-2016

Even een korte tijdlijn van 2018 en uiteenzetting van wat we gezien hebben en dan zie je een grillig verloop en ook qua soort cyanobacteriën waarbij ik verwijs naar een afbeelding.


20-05 - Opp.temp 17 C. Helder en geen bijzonderheden.
22-05 - Opp.temp 17 C. Eerste vlokjes soort 3.
03-06 - Opp.temp 23 C. Overvloed aan vlokjes soort 3 en naaldjes soort 5
10-06 - Opp.temp 23 C. Vlokjes soort 3 en naaldjes soort 5 zijn nagenoeg weg.
24-06 - Opp.temp 19 C. Nostoc-achtige donkerbruine bolletjes op de bodem. soort 4.
12-07 - Opp.temp 24 C. Groene aanslag op SETL platen, met soort  2 + 3 + 6.  
                                      Twee dagen later was die aanslag al bijna weg.
21-07 - Opp.temp 25 C. In waterkolom weer overvloed aan vlokjes soort 3 en vettig                                                     wateroppervlak.
24-07 - Opp.temp 25 C. Groene aanslag op SETL plaat met soort 3 + 7
01-08 - Opp.temp 25 C. Eerste blauwe vettige drijflagen met soort 6 cellen                                                                   +watervlooien ertussen. Gemeld bij Rijnland. 
02-08 - Opp.temp 25 C. Drijflagen zijn op een paar restjes na verdwenen. Water is bruin en                                         heeft aan het oppervlak een wat een gelei-achtige aanzien.
03-08 - Officiële waarschuwing blauwalg van kracht. 

16-08 -  Arcadis heeft in opdracht van het waterschap Rijnland tot vijf meter diepte een waterstofperoxide behandeling uitgevoerd. 
21-08 -  Opp.temp 21 C. Drijflagen zijn weg, maar ik zie enkele vlokjes/bolletjes soort 1 
02-09 - Opp. temp 21 C  Zeer talrijke soort 1 vlokjes/bolletjes boven de 5 meter diepte.

Hoe zien die verschillende cyanobacteriën er dan uit onder de microscoop?
160x vergroot behalve soort 6 want die heb ik nog ingezoomed.

Soort 1
Soort 2
Soort 3
Soort 4
Soort 5
Soort 6
Soort 7 (Dunne draad)

De duik
Het water is troebel en bruin op sommige locaties en op de bodem ligt een grijze laag met dood organisch materiaal. Op de SETL platen zijn de sponzen verdwenen en resten alleen nog wat gemmulae (overwinteringsbolletjes), welke blauw omlijnd zijn op de foto.
Er wordt gezegt dat sponzen dat doen om moeilijke perioden te overbruggen. Kennelijk zijn de omstandigheden dus zo slecht geweest, dat ze deze bolletjes hebben aangemaakt.
Ik hoop toch iets te vinden middels de SETL platen, wat als een blauwalg voorspeller zou kunnen dienen.

SETL plaat met (blauw omlijnde) Gemmulae 

Ondanks de troosteloze aanblik is er toch veel vis.
Dan valt iets bijzonders op bij MP2 frame op 6 meter diepte.
24-06 was alles nog volledig begroeid met mosselen en nu zit er geen mossel meer op.

24-06-2018
02-09-2018
Eenmaal op de bodem is de temperatuur nog maar 5 graden. Er ligt een grijze deken en een dode karper en er ligt heel veel watervogelpoep.
Het zicht is hier ook erg slecht en er hangt veel zweefvuil.
Op de kleiblokken ligt er ook een grijsbruine laag sediment. 

Dode mosselen
Grotere mosselen boven de 7 meter diepte zijn leeg/ dood terwijl de kleinere mosselen leven. Onder de 7 meter leven de grote mosselen nog naast de vele jonge mosselen. 
Of het iets met de waterstof peroxide behandeling heeft te maken, is niet te zeggen, want in 2016 was er ook een mosselsterfte en toen was er geen waterstofperoxide behandeling geweest. Enige verschil was dat alles onder de 7 meter dood was, zowel grote als kleine mosselen en nu zijn juist alleen de grotere mosselen boven de 7 meter dood en dat is wel opmerkelijk te noemen. 

Wrak "Sale" vol vis
Als we bij het wrakje aankomen is ligt voordek net zo vol met sediment zoals het vorig jaar ook het geval was.


24-06-18
02-09-18

De sponzen aan de binnenzijde van het voorluik zijn weg. Zijkant van de kuip zitten vol met jonge mosselen. Nicola ziet een soort haft zweven, maar deze is dood. 
Haften zien we wel bij de instap vliegen, naast de vele schaatsenrijders.

Sponzen die het nog wel enigzins doen.

Je vraagt je af waarom op een lengte van een meter waar 3 sponzen nog wel aanwezig zijn er zo verschillend uitzien van "intact", naar "voor de helft weg" en "nagenoeg weg".
Dus waar ligt dat dan aan? Ik heb geen idee.


Meest linkse spons

Middelste spons, voor de helft weg.

Rechtse spons ziet er niet gezond uit

Na het ontwijken van een paar actieve vislijnen die er bij het begin van onze duik zeker niet zaten gaan Nicola en ik naar het mosselkwadrant MP4 die we in juli hadden verplaatst naar een rustiger plek en dat heeft z'n vruchten afgeworpen.
Alleen rechtsonder is een klompje mosselen weggezakt en je ziet natuurlijk weer een grijze laag op het frame liggen die ook de mosselen bedekken.


MP4 12-07-2018

MP4 02-09-2018
Eenmaal als we bij de instap terug zijn zie ik weer wat nieuws. Het zijn een soort groene lapjes met een aparte celstructuur als ik deze thuis onder de microscoop leg.
Mogelijk is dit darmwier.

Celstructuur 
Een ding is zeker, de plas blijft mij verrassen en verbazen.













2018-08-23 Leven na peroxide behandeling.

Weer     : Bewolkt, Wind ZW 3 bft / 
Duikers : Nicola, Bart, Axel
Doel     :  Zeven dagen na waterstofperoxide behandeling.
Locatie : Zijde Papa's Beach House 
Duur    :  60 min
Lucht temp  : 18 Celsius
Water opp temp : 22,0 Celsius
Water min temp :  8 Celsius 
Chemische waarden : Onderwaterfauna.nl week 34
Fauna    : Heel veel jonge vis in de boven de 4 meter. Snoek op 9 meter, Paling boven de spronglaag, Zeelt op 1 meter in rust, Licht groene spons in de auto, meervalletje, 
Flora :  Enkele fonteinkruidplanten. Een solitaire houtachtige plant op circa 2 meter diepte.

Spronglaag: Rond de 5,5 meter van 19,5 naar 14 graden
Vislood: 
Fosfaat gehalte: 1,2 mg/L Te hoog!


Zichtmetingen 21-08-2018 Paviljoen
·  Dutchi op 3 mtr =   -,- meter.  
·  Secchi op 3 mtr =  -,- meter.  
·  Dutchi op 6 mtr =   -,- meter.  
·  Secchi op 6 mtr =  -,- meter.
·  Dutchi op 9 mtr =   -,- meter. 
·  Secchi op 9 mtr =  -,- meter.  
·  Secchi verticaal =  4,1 meter (met duikmasker) 
-  Secchi verticaal =  -,- meter (Normale Secchi meting)  

Forel-Ule waterkleur 14-07-2018
Omstandigheden  = Avondlicht
Tijdstip meting = 19:15 uur
Schaal strip = 12

Waterpeil 14-07-2018
13,0 cm onder de rand.
1 cm Gedaald sinds 21-07-2018 

Zie het log voor de details.
Zie alle foto's van deze duik.

Wat treffen we aan?

Donderdag 23 augustus doen we een duik bij Papa's Beach House omdat we door Mysteryland niet meer bij het Paviljoen kunnen komen.

Het water is troebel en wat bruinig. Waterplanten staan er wat armoedig bij en alle grote mosselen staan open en zijn leeg terwijl de jongere exemplaren vol leven zitten.
Er liggen hele velden met dode mosselen.
Onder de spronglaag zijn de grotere mosselen nog wel levend te vinden.
Zelfs net boven de spronglaag op 5 meter ligt hier een grijze neerslag op de bodem van dood organisch materiaal met witte schimmelachtige plekken. Aan Paviljoen zijde vind je die grijze laag alleen onder de spronglaag 7 mtr.
Grijze bodem met witte plekken boven de 5 meter.


Grote mosselen zijn dood, maar de kleine leven.


Velden met dode mosselen

Muggenlarve kokertjes
Die muggenlarve kokertjes onder de spronglaag van 7 meter zijn interessant. Ik had er een monstertje van genomen, maar ik kon zo snel even niks levend vinden. 
De kokers zijn nog vertakt ook. Nadat ik dit monster bij kamertemperatuur had staan, zaten er na 2 weken kropen en rode muggelarven tussen het sediment en er hingen er poppen aan het oppervlak.
Vertakte muggenlarve buisje.
Op de terugweg zaten we op een 5,5 meter een rustende paling. 
Nicola zag als eerste een jonge meerval van circa 50-60 cm. 
Het kadootje lag tegen de rietkraag te rusten. Een zeelt met een wondje op de rug.




Geschiedenis herhaald zich.

Telkens als ik de foto's van de voorgaande jaren erbij pak zie ik begin september hetzelfde beeld van een een grijze dode bodem, begin september, ECHTER
In 2017 hadden hetzelfde beeld, echter viel de officiële blauwalgwaarschuwing pas veel later op 22-09-17 terwijl begin september de bodem al grijs en doods was.
https://goo.gl/photos/g1XjPiZQMKk3iRaB7

Dat heeft mogelijk te maken met het vormen van de spronglagen en het gebrek aan zuurstof op die diepte, wat door het rottingsproces van aftervend organisch materiaal kan ontstaan. 

Begin september:
2016 zie ik ook weer hetzelfde beeld als 2017 en en 2018 (Geen beluchting).
2015 is normaal (wel beluchting, maar niet 100%) 
2014 zelfde beeld, maar afgezwakt ( Beluchting vanaf 1 augustus)
2013 zelfde beeld, maar afgezwakt. (Eerste jaar zonder beluchting)

.
Het was een interessante duik met dank aan Nicola en Bart!

zaterdag 18 augustus 2018

2018-08-16 Blauwalg bestrijding

Op 16 augustus heeft het waterschap Rijnland de opdracht laten uitvoeren om de Haarlemmmermeerse bosplas te behandelen tegen blauwalg.
Dit is echter alleen een vorm van tijdelijke symptoom bestrijding, omdat de oorzaak van de algenbloei dieper ligt. Het was al verrassend te noemen dat met het langdurige warme weer, de plas zich redelijk goed hield.
Dit is wel een mooie gelegenheid om te zien wat blauwalg bestrijding door middel van verdunde waterstofperoxide doet met het onderwaterleven.

Zie Artikel van Rijnland



https://www.rijnland.net/actueel/nieuws/nieuws-2018/blauwalgbestrijding-in-haarlemmermeerse-bosplas
Artikel 15 aug 2018